موجودات‌اند - بدين سبب از سعادت ايمان ، محروم مانده‌اند واز دولت عرفان ، بىنصيب شده « ختم اللَّه على قلوبهم وعلى سمعهم وعلى أبصارهم غشاوة ولهم عذابٌ عظيم » . « 1 » وجمعى ديگر ملاحظه كرده‌اند كه جماد ونبات اگر چه به ترتيب « 2 » وجود ، مقدّم‌اند وبه مبدأ ، أقرب ؛ فامّا از رتبهء كمال انساني ، بعيداند وانسان را در تحريك قوا وأرواح ، توسّل به چيزى جستن كه در مظهر اسرار « 3 » كمال ، قريب به مرتبهء أو بود و « 4 » فىالجمله تقدّمى نيز داشته باشد تا رجوع بدو تواند نمود ، أولى است . علىالخصوص كه يك صفتي از صفات انسان در أو به كمال بود ، تا مناسبت حاصل باشد . پس به حيوانات تقرّب جسته‌اند ودر حيوانات ، چون گاو را مظهر شهوت بطني يافته‌اند ، أو را پرستش كنند وبه بول أو روى شويند « 5 » وزبل أو را بر مساكن خود « 6 » مالند وگِرد أو برآيند ورعايت أو « 7 » نمايند وطلب حاجات از أو كنند . « لهم في الدنيا خِزيٌ ولهم في الآخرة عذابٌ عظيم » « 8 » وحكايت پرستش قوم سامرى ، عجل را وسبب آن در تفاسير مشروحاً مذكور است . احتياج به ايراد آن « 9 » نباشد . وجمعى ديگر كه انسان « 10 » كامل را مظهر قوا دانسته‌اند وهرچه در جميع مراتب ، بالقوة است ، در أو بالفعل يافته‌اند . عبادت أو « 11 » كنند ودر تسخير أرواح ، از باطن أو استمداد نمايند ونزول فيض وتحريك قواى ملكوتي را از خاصيّت توجه به وجود أو دانند واينها طوايف‌اند بعضي را معتقد آن است كه تأثيرى كه در عالم عناصر واقع است ، از أوضاع سماوي است كه به ادوار ، حاصل مىگردد ومبدأ ادوار عالم را از صفر حمل كه أول بروج است ، اعتبار كرده‌اند وترتيب « 12 » آن را به كوكب زحل كه

--> ( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 7 . ( 2 ) . ف : رتبت . ( 3 ) . ف : + / نه . ( 4 ) . ف : - و . ( 5 ) . ف : به بول ، روى أو شويند . ( 6 ) . ف : - خود . ( 7 ) . ف : - أو . ( 8 ) . سورهء بقره ، آيهء 114 . ( 9 ) . م : اين . ( 10 ) . ف : + / قوى . ( 11 ) . ف : - أو . ( 12 ) . م : ترتيب .